Sportske povrede (I deo)

Fizička aktivnost doprinosi boljem opštem stanju organizma i jedan je od načina prevencije mnogih bolesti. Rekreativno i profesionalno bavljenje sportom ponekada sa sobom nosi i sportske povrede koje je potrebno sanirati na vreme kako bi se izbegle dodatne neprijatnosti i komplikacije. Pucanje mišića, upala tetiva i oštećenje kolena samo su neke od povreda koje obično pogađaju sportiste i rekreativce.
Sportske povrede nastaju tokom svih sportskih aktivnosti (to mogu biti potres mozga, prelom nosa…), dok se u užem smislu to odnosi na oštećenja sistema za kretanje (mišići, tetive, ligamenti, zglobovi, kosti) koja su i najdominantnija, kako u profesionalnom, tako i u rekreativnom sportu.


Designed by Freepik

Najčešći tipovi sportskih povreda :

Uganuća i istegnuća su najčešće sportske povrede i mogu nastati pri bilo kom vidu fizičke aktivnosti. Uganuća nastaju uvrtanjem zgloba, pri čemu dolazi do povrede ligamenata, koje karakteriše bol i otok i ima za posledicu smanjenje pokretljivosti.

U najčešće sportske povrede spadaju i povrede skočnog zgloba. Povrede skočnog zgloba sa 15% zastupljenosti, predstavljaju najčešće povrede u sportu. Pri tom 85% povreda predstavlja uganuće sa lezijom spoljašnjih ligamenata koji nastaju pri mehanizmu izvrtanja (inverzije) stopala. Povrede lakta čine 7 posto, što nije zanemariv procenat. Najčešća, i ujedno najpoznatija povreda, je tzv. teniski lakat (lat. lateralni epikondilitis). Javlja se kao posledica dugotrajnih ponavljanja istih pokreta i predstavlja degenerativne i upalne promene na tetivama lakta. Ove promene izazivaju otežano savijanje i podizanje ruku, kao i otežano držanje, čak i laganih, predmeta u šaci. Bol i slabost se javljaju na spoljašnjoj strani lakta, spuštajući se u predeo podlaktice i šake.

Povrede vrata, povrede ramena (iščašenja, povrede rotatorne manžetne), povrede kolena, povrede mekih tkiva (tetiva, mišića, ligamenata), takođe spadaju u sportske povrede koje se najčešće javljaju, bilo kod profesionalnih bilo kod amaterskih sportista.


Designed by Freepik

Genetski faktor u određenoj meri može uticati na predispoziciju za nastanak i razvoj određenih sportskih povreda.
Anatomske anomalije najčešće se pojavljuju na stopalima i kolenima, natkolenicama i kičmenom stubu. Deformiteti narušavaju uobičajenu šemu pokreta i dovode do kompenzatornog prenaprezanja okolnih struktura mekog tkiva. Samim tim pri izvođenju nekih sportskih aktivnosti usled većeg naprezanja odredjenih struktura može doći do povrede.

Većina nas, nekada u svom životu ima problema sa viškom kilograma. Moderan način života gde sedimo više nego što bismo hteli, vreme provodimo ispred računara i televizora, od kuće do prodavnice idemo kolima, hranimo se najčešće nezdravo, brzom hranom ili već delimično obrađenom hranom, jer nemamo vremena, uzima svoj danak. Fizička aktivnost je jedan od kriterijuma na osnovu koga se procenjuje zdravlje pojedinca, a fizička neaktivnost je svrstana kao četvrti vodeći faktor opšte smrtnosti u svetu. Smatra se da godišnje, zbog fizičke neaktivnosti, u svetu, umire 3,2 miliona ljudi. Upravo zbog toga Svetska zdravstvena organizacija preporučuje 30 minuta umerene fizičke aktivnosti svakoga dana.

Tako da prekomerna težina ima veliki uticaj na povećano javljanje sportskih povreda. Najčešće su to uganuća (distorsio) ili istegnuća (distensio) zglobova (najčešće skočnog zgloba), povrede ahilove tetive (istegnuće ili pucanje tetive), povrede kičme, istegnuća ili kidanja mišića i drugo.

Da li će se dogoditi sportska povreda zavisi pre svega od niza faktora. Na prvom mestu je fizička pripremljenost sportiste (bilo amaterskog bilo profesionalnog) za napore koje zahteva sport kojim se bavi. Sportske povrede se najčešće javljaju kod dece (usled neadekvatnog vodjenja treninga), na kraju treninga ili utakmice kada je telo već iscrpljeno, kod amaterskih sportista koji su nedovoljno pripremljeni za napore. Sportisti koji nisu kondiciono pripremljeni skloniji su povredama koje se većinom dešavaju na početku sezone. Tako da ugroženost sportista od javljanja sportskih povreda je direktno vezana za njihovu pripremljenost, adekvatno vođenje treninga, odmor, adekvatnu ishranu, itd.